رشد دندان دائمی پشت دندان شیری حالتی نسبتا شایع است و در حدود 10 درصد از کودکان رخ میدهد.
بطور معمول در سنین 5 الی 7 سالگی، رشد دندان های دائمی به سمت بالا، باید با تحلیل ریشه دندان شیری باعث لق شدن و در نتیجه افتادن دندان شیری شود. با این وجود گاهی مقاومت دندان های شیری زیاد است و دندان دائمی از پشت آن بیرون میزند. به طوریکه انگار کودک دو ردیف دندان دارد. اصطلاحا این حالت با عنوان دندان کوسه ای شناخته شده است.
این اتفاق ممکن است در دو مرحله از رشد کودک اتفاق بیفتد: اول در حدود شش سالگی که دندان های دائمی جلو در حال رویش هستند و دوم در حدود 11 سالگی که دندان های آسیاب بالایی در حال جایگزینی هستند.
والدین عزیز توجه داشته باشند که دندان های کوسه ای وضعیت اورژانسی محسوب نمیشوند و نباید موجب نگرانی بیش از حد والدین شود.
گاهی اوقات به فاصله چند ساعت یا چند روز پس از رشد دندان دائمی پشت دندان شیری بطور طبیعی دندان شیری می افتد. اما اگر حالت دندان کوسه ای در کودکان بیشتر از چند ماه طول بکشد، لازم است به دندانپزشک متخصص کودکان مراجعه کنید تا پس از ارزیابی و درصورت لزوم با حدف دندان شیری و در نتیجه باز شدن مسیر دندان دائمی، این دندان به جایگاه اصلی خود حرکت کند. درصورت عدم درمان، دندان های کوسه ای در دراز مدت موجب فشردگی و نامرتبی دندان ها خواهند شد و در آینده نیاز به درمان ارتودنسی خواهند داشت.
علت رشد دندان اضافه در دهان چیست ؟
1-عوامل ژنتیکی: ژنتیک میتواند در رشد دندان های اضافی نقش مهمی داشته باشد. در بعضی از افراد به ارث رسیدن این ویژگی میتواند باعث رشد بیش از حد دندان ها و ایجاد شدن دندان دو ردیفه ای (دندان کوسه ای) شود.
2- تروما یا عفونت: گاهی مشکلات محیطی و تحریکات میتوانند باعث رشد دندان های اضافی شوند. به عنوان مثال عفونت و یا آسیب در منطقه دهان میتواند باعث فعال شدن جوانه های دندان های اضافه شوند، که این موضوع مبتلا شدن فرد را به هایپردونتیا افزایش میدهد.
3- مصرف دارو: مصرف بعضی از داروها گاهی باعث ایجاد رشد دندان های اضافی در دهان میشود. به عنوان مثال داروهایی که برای درمان سرطان استفاده میشوند، میتواند تحریک کننده رشد دندان های اضافی باشند.
4 اختلال در رشد دندان ها: برخی از اختلالات در رشد دندان ها، میتواند منجر به رشد دندان اضافه در دهان شود. این اختلالات شامل تغییر و مشکل در روند جوانه زنی دندان ها، اختلالات هورمونی و عواملی در رابطه با رشد استخوان فک میباشد.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنید ؟
- اگر دندان شیری یکی دو ماه بعد از رویش دندان دائمی اصلا لق نشد و تکان نخورد
- اگر دندان دائمی کامل رویش پیدا کرده (در این حالت دیگر فشار ر‌وی دندان شیری وجود ندارد که ریشه‌ی آن را از بین برده و دندان لق میشود)
- اگر وجود دو ردیف دندان باعث ناراحتی کودک شده و نمیتواند به راحتی غذا بخورد
در این موارد مراجعه کرده و به احتمال زیاد دندان شیری کشیده میشود.
چه کاری انجام دهیم ؟
- ابتدا در مرحله اول، نگرانی را کنار گذاشته و به دندان شیری فرصت می دهیم به صورت خود به خود بیفتد و کودک تحت درمان استرس زا کشیدن قرار نگیرد.
- به کودک خود غذاهای سفت مثل سیب و هویج بدهید.
- تمیز کردن دندان ها در این حالت سخت تر شده و خطر پوسیدگی بیشتر میشود. پس مراقب این دندان ها باشید و برای کودکتان مسواک بزنید.
آیا دندان های دائمی سر جایش برمیگردد ؟
پس از حذف دندان شیری (افتادن خود به خود یا کشیدن) اگر در فک کودک فضای کافی برای رویش دندان ها وجود داشته باشد. دندان دائمی با فشار زبان به سمت جلو و موقعیت طبیعی خود حرکت میکند.
توجه
اگر این حالت (یعنی رویش دندان دائمی پشت دندان شیری) در قسمت جلویی فک بالا مشاهده شود. سریعا باید دندان شیری کشیده شود تا از ایجاد مشکلات ارتودنسی در آینده جلوگیری شود.
چرا دندان کودکان به شکل کوسه ای رشد میکند ؟
دندانپزشکان معتقد اند که این اتفاق زمانی می افتد که ریشه دندان های شیری به شکل عادی حل نمیشوند و جایی برای دندان دائمی وجود ندارد. بنابراین جای دیگر را برای رشد انتخاب می کنند که از مقاومت کمتری برخوردار باشد. بعضی از دندانپزشکان این نظریه را دارند که دندان های دائمی به علت شلوغی و ازدحام بیش از اندازه دندان ها در فک پایین به شکل ناهنجار رشد میکنند. برخی دیگر این دیدگاه را دارند که بروز عارضه دندان کوسه ای در کودکان یک انحراف ساده از حالت طبیعی می باشد.
درمان دندان کوسه ای کودکان
اگر این وضعیت بیشتر از 3 ماه طول کشیده است باید حتما کودک را نزد دندانپزشک ببرید تا وضعیت دندان او را ارزیابی کند تا ببیند آیا مشکل مهمی ایجاد میشود و نیاز به درمان است یا خیر.
معمولا دندان شیری که سفت و محکم در جای خود مانده است، کشیده میشود و گاهی دندان های شیری مجاور نیز کشیده میشوند تا فضای بیشتری ایجاد شود. همچنین ممکن است دندانپزشک تصمیم بگیرد پهنای دندان شیری را با تراشیدن و باریک کردن آن کاهش دهد تا دندان جدید فضای کافی داشته باشد. به این ترتیب دندان جدید به جایگاه مناسب خود میرسد. اما ممکن است این اتفاق چند ماه یا چند هفته طول بکشد بنابراین صبور باشید کودک ممکن است با زبان خود به هل دادن دندان کمک کند.
