حساسیت دندان یا حساسیت عاج دندان (dentin hypersensitivity) بدین معنی است که در پاسخ به یک سری محرک ها مانند دمای سرد و گرم، احساس درد و رنج در دندان ها ظاهر میشود. این حساسیت میتواند به صورت موقت یا مزمن باشد. ممکن است یک دندان یا چندین دندان را درگیر کند. حساسیت دندان بدین معنی است که در پاسخ به یک سرس محرک ها مانند دمای سرد یا گرم، این حساسیت میتواند به صورت موقت یا مزمن باشد. ممکن است یک دندان و یا چندین دندان را درگیر کند.
علت حساسیت های دندان در کودکان
- مسواک زدن نادرست
- حفره ناشی از پوسیدگی دندان
- دندان قروچه
- شکستگی دندان
- مشکلات سینوس ها
- درآمدن دندان های جدید
- ترمیم دندان
- ارتودنسی دندان
- غذاهای ترش اسیدی
چرا دندانها حساس میشوند ؟
حساسیت دندان زمانی رخ میدهد که عاج یا دنتین (که یک بافت متخلخل که در زیر مینای دندان است) در معرض دید قرار بگیرد. عاج دارای کانال های میکروسکوپی به نام توبول است. این توبول ها مسیرهای حساس به درد و پر از مایع هستند. هنگامی که این لوله ها در اثر از بین رفتن مینای دندان یا بافت لثه، بدون حمایت و پوشش محافظتی باشند یا در معرض دید قرار گرفته باشند، توسط محرک هایی از جمله مسواک زدن دندان، گرما یا سرما یا در برخی موارد مصرف مواد غذایی شیرین و قندی به راحتی تحریک میشوند.
در این حالت دندان فوراً احساس ناراحتی میکند، اما بلافاصله بعد از دور شدن عامل محرک (مثل سرما و گرما) حساسیت فروکش میکند. حساسیت دندان کودکان نیز به همین شکل رخ میدهد و مشابه حساسیت بزرگسالان است.
برخی از شایع ترین علل حساسیت دندان ها در کودکان
- شیوه نادرست مسواک زدن دندان: مسواک زدن زیاد، سفت کشیدن مسواک روی دندان ها و استفاده از مسواک هایی که پرزهای سخت دارند، میتواند موجب ساییدگی مینای دندان، آسیب لثه و حساس شدن آن شود.
- پوسیدگی دندان: معمولا کودکان بیشتر در معرض خطر تشکیل حفره ها منافذ ناشی از پوسیدگی در مینای دندان هستند. تشکیل این منافذ باعث حساسیت دندانی در کودک بلافاصله بعد از قرار گرفتن دندان در معرض محرک ها میشود.
- درآمدن دندان های جدید کودک: ممکن است با درد و ناراحتی زیادی برای کودک همراه باشد. اما در عمل آنچه که باعث حساسیت دندان میشود، تماس هوا و ذرات غذا با این دندان های جدید است.
- دندان قروچه و شکستگی دندان: دندانقروچه (ساییدن دندان ها بر روی هم) و یا نامرتب بودن و بی نظمی دندان های کودک باعث ایجاد شکستگی های کوچکی در ساختار دندان، فرسایش شدید مینای دندان و نمایان شدن لایه عاج و نهایتا بروز حساسیت دندان در کودک میشود.
- پر کردن دندان: کودکانی که به دلیل پوسیدگی یا سایر آسیب های دندانی، دندان خود را پر کرده اند، ممکن است بخاطر قابلیت هدایت گرمایی بالای موادی که برای پر کردن دندان استفاده میشود، در برابر گرما و سرما دچار حساسیت دندانی شوند.
- استفاده بیش از حد دهانشویه: برخی از دهانشویه ها حاوی اسیدهایی هستند که حساسیت دندان را افزایش میدهند.
- ارتودنسی: کودکانی که بریس های ارتودنسی دارند، ممکن است در هنگام مسواک زدن، مسواک را با فشار زیادی به عقب و جلو حرکت بدهند و این باعث ساییده شدن مینای دندانشان میشود. به مرور زمان ساییدگی دندان موجب حساسیت دندان در کودک خواهد شد.
حساسیت ناشی از رویش دندان در کودکان
یکی دیگر از دلایل حساسیت دندان میتوان به رویش دندان کودک اشاره کرد، در طی رویش دندان های دائمی کودک از درد و حساسیت دندان های تازه رویش شده شکایت میکند. ممکن است آن دندان به مواد غذایی سرد و گرم حساسیت نشان دهد. گفتنی است در این مورد خاص جای هیچ نگرانی وجود ندارد و با رعایت نکات بهداشتی این حساسیت به مرور زمان کاهش میابد.
محرک های دندان
- نوشیدنی و غذاهای سرد
- چای یا قهوه داغ
- مرکبات
- آب نبات و بستنی
حساسیت دندان کودک چه تاثیری بر رفتار او دارد ؟
حساسیت دندان، واقعا کلافه کننده است و میتواند کودکان را به طرق مختلف تحت تاثیر قرار دهد. داشتن دندان های حساس برای کودکان احتمالا به معنای کنار گذاشتن برخی غذاها، تغییرات خلقی و تحریک پذیری است. اگر کودک شما حساسیت دندانی را تجربه میکند، مهم است که قبل از اینکه کاسه صبرش لبریز شود، برای درمان دندان های آسیب دیده او اقدام کنید. چون ممکن است کودک با خوردن غذاهایی که باعث درد میشوند، دلزده و دچار سوءتغذیه شود.
آیا روش های درمانی دیگری برای حساسیت دندانی کودک وجود دارد ؟
علاوه بر استفاده از خمیردندان های حساسیت زدا، روش های درمانی دیگری نیز برای درمان حساسیت دندانی کودکان وجود دارد:
پوشش دهی یا مهر کردن دندان ها: دندانپزشک میتواند با استفاده از مواد پلاستیکی یا سرامیکی، سطح دندان های حساس را بپوشاند و از تحریک اعصاب جلوگیری کند.
درمان ریشه (درمان کانال ریشه): در صورت وجود عفونت ریشه دندان، درمان ریشه دندان در کودکان میتواند باعث کاهش حساسیت شود.
استفاده از داروهای بیحس کننده موضعی: در مواقع شدت درد، دندانپزشک ممکن است به دلیل درد زیاد بیمار داروهای بیحس کننده موضعی تجویز کند تا درد را فوراً کاهش دهد.
بکارگیری دستگاه های درمانی: در مواردی دستگاه هایی مانند لیزر یا امواج فرا صوت برای درمان حساسیت به کار برده میشود البته این روش در هر جایی قابل استفاده نیست و برای بهرمندی از این روش بهتر است به پزشک ماهر مراجعه شود.
در هر صورت، توصیه میشود در صورت مشاهده مشکل حساسیت دندانی در کودک، در اسرع وقت به دندانپزشک مراجعه شود تا با بررسی دقیق علت و انجام درمان مناسب، از پیشرفت آسیب به دندان ها جلوگیری شود . البته بهتر است قبل از بروز مشکل روش های پیشگیری مانند کنترل کردن رژیم غذایی کودک یا استفاده از وسایل بهداشتی مانند نخ دندان و مسواک را در نظر گرفت چون در هر صورت پیشگیری همیشه بهتر از درمان است.
درمان حساسیت دندان
ابتدا پیشنهاد میشود با مراجعه به دندانپزشک کودکان، بررسی کنید آیا درد ناشی از حساسیت دندان است یا عامل دیگری دارد ؟
– آیا درد تیز است ؟
– آیا با حذف محرک درد متوقف میشود؟
– آیا درد ناشی از یکی از محرک ها است ؟
در اکثر مواقع، با تغییر روتین بهداشت دهان و دندان میتوان این مشکل را درمان کرد.
از دندانپزشک کودکتان بخواهید که خمیردندان و دهانشویه ای تجویز کند که میتواند حساسیت دندان را کاهش دهد.
دقت کنید مسواک مورد استفاده فرزندتان نرم باشد و ملایم مسواک بزند.
با راهنمایی دندانپزشک کودکان، تکنیک صحیح مسواک زدن را به کودکتان بیاموزید.
