در بسیاری از کودکان مشاهده میشود که دندان های شیری کوچک هستند و با فاصله از هم قرار دارند و اغلب والدین نگران این موضوع بوده و تصورشان اینطور است که دندان های دائمی کودکشان هم به همین صورت رشد خواهند کرد. اما متخصصان دندانپزشکی اطفال، وجود فاصله بین دندان های شیری را طبیعی میدانند و دلیل آن هم این است که دندان های شیری کوچکتر از دندان های دائمی هستند، بنابراین وجود فاصله بین دندان های شیری باعث میشود که دندان دائمی فضای کافی برای رویش مرتب داشته باشد.
از طرف دیگر اندازه دندان های شیری پس از رویش تغییر نمیکند ولی به مرور فک کودک بزرگتر میشود و به همین دلیل فاصله بین دندان های شیری، بویژه فاصله دندان های جلویی طبیعی است.
البته گاهی اوقات فاصله بین دندان ها به دلیل عدم وجود مادرزادی دندان است که در اینصورت بررسی رادیوگرافی لازم است. چراکه درصورت عدم وجود دندان شیری به احتمال زیاد، جوانه دندان دائمی هم وجود نخواهد داشت. بهتر است که فاصله بین دندان های شیری کودک توسط دندانپزشک کودکان بررسی شود، برخی مواقع وجود فاصله زیاد بین دندان شیری نشانگر بیماری خاصی است.
علت ایجاد فاصله بین دندان های کودکان
- فواصل میان دندان ها به دلیل کوچک بودن خود دندان که میتواند یک عوامل ژنتیکی باشد.
- کشیدن دندان نیز باعث ایجاد دیاستما می شود (فاصله بین دندانی)
- عدم تناسب سایز استخوان فک و دندان
- فاصله بین دندان بر اثر عفونت و بیماری
- عادات بد (مانند مکیدن انگشت و پستانک بیش از حد که میتواند باعث شود دندان های جلویی را بیشتر به سمت خارج هل دهد و باعث ایجاد فاصله بین دندان های کودکان شود.
معایب فاصله بین دندان های کودکان
فاصله بین دندان های کودکان میتواند معایبی داشته باشد که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد:
- تجمع غذا: فاصله بین دندان در کودکان ممکن است باعث شود که غذا و باکتری ها در این فواصل جمع شوند، که میتواند منجر به پوسیدگی دندان ها و بیماری های لثه شود.
- تاثیر بر زیبایی: فاصله های غیر طبیعی بین دندان ها ممکن است بر زیبایی لبخند کودک تاثیر بگذارد و اعتماد به نفس او را کاهش دهد.
- مشکلات گفتاری: در برخی موارد، فاصله های زیاد بین دندان ها میتواند به مشکلات گفتاری منجر شود، زیرا دندان ها نقش مهمی در تولید صداهای خاص دارند.
- تغییر در رشد فک: فاصله های غیر طبیعی ممکن است بر رشد و توسعه فک تاثیر بگذارند و منجر به مشکلات بیشتر در آینده شود.
- مشکلات در جویدن: فاصله های زیاد ممکن است بر نحوه جویدن غذا تاثیر بگذارد و باعث ایجاد ناراحتی یا درد در هنگام خوردن شود.
- احتمال آسیب دیدن دندان ها: در برخی موارد، دندان های مجاور ممکن است به دلیل فاصله زیاد آسیب ببینند یا دچار جابجایی شوند.
آیا فاصله بین دندان های کودک نیاز به درمان دارد ؟
خیر نیاز به درمان ندارد اما اگر مشکلاتی برای کودک ایجاد کند باید درمان شود.
عوامل مختلفی بر ایجاد فاصله بین دندانی در کودکان موثر هستند
- رشد و توسعه طبیعی: در دوران رشد، فضای بین دندان های شیری ممکن است به دلیل تغییرات طبیعی در فک و دندان ها ایجاد شود. این فاصله ها معمولا با رویش دندان های دائمی کاهش می یابند.
- اندازه فک و دندان ها: اگر اندازه فک بزرگتر از اندازه دندان ها باشد، ممکن است فاصله های بیشتری بین دندان ها ایجاد شود.
- دندان های شیری زود افتاده: اگر دندان های شیری کودک زودتر از موعد بیفتند، ممکن است فضای خالی ایجاد شده، باعث جابجایی دندان های دائمی شود.
- عادت های دهانی: عادت هایی مانند مکیدن انگشت یا استفاده از پستانک در سنین بالا میتواند بر روی موقعیت دندان ها تاثیر بگذارد و منجر به فاصله های غیر طبیعی شود.
- بیماری های لثه: بیماری های لثه و التهاب میتوانند باعث از بین رفتن بافت لثه و در نتیجه فاصله بین دندان ها شوند.
- ژنتیک: ویژگی های ارثی میتوانند بر اندازه فک و دندان ها تاثیر بگذارند و در نتیجه فاصله بین دندان ها را تحت تاثیر قرار دهند.
- مشکلا در رویش دندان: اگر دندان های دائمی به درستی یا به موقع رشد نکنند، ممکن است فاصله هایی بین دندان ها ایجاد شود.
- تغذیه و عادات غذایی: مصرف زیاد غذاهای شیرین و چسبناک میتواند به پوسیدگی دندان ها در نتیجه فاصله بین آنها منجر شود.
اگر والدین نگران فاصله بین دندان های کودک خود هستند، بهتر است با یک دندانپزشک متخصص کودکان مشورت کنند تا راهکارهای مناسب را بررسی کنند.
آیا ممکن است فاصله بین دندان خودبخود بسته شود ؟
اکثر اوقات، فاصله بین دندان های جلویی بالا خود بخود بسته میشود. گاهی اوقات، در هنگام رویش دندان های شیری (حدود شش تا نه ماهگی)، دندان های جلو دارای فاصله بوده و فرنوم نیز به لثه پایین چسبیده است. البته، در برخی موارد تا سن یک سالگی فرنوم کوتاه شده و با رویش دندان های بیشتر این فاصله نیز بسته میشود. همچنین، اگر دندان های دائمی دارای فاصله باشند رویش دندان های بزرگ آسیاب (دندان‌های عقب) با وارد آوردن فشار به دندان های جلو، آنها را به هم نزدیک میکند.
پیشگیری از ایجاد فاصله بین دندان های کودکان
در صورتیکه مشاهده کردید بین دندان های کودک، فاصله افتاده، بهتر است از روش هایی که در قسمت اصلاح و درمان فاصلۀ دندان ها بیان شد استفاده کنید. معمولا اگر سن کودک پایین باشد، از بریس های دندانی نازک برای از بین بردن شکاف و فاصله بین دو دندان مجاور استفاده میشود.
هرچه سن کودک پایین تر باشد، استحکام بافت لثه کمتر خواهد بود و همین موضوع باعث میشود که بتوان با سرعت بیشتری فاصله دندان را از بین برد. از بین بردن شکاف بین دندان ها در سنین بالاتر، کمی مشکل است. معمولاً پزشکان از براکت ارتودنسی برای پیشگیری از فاصله افتادن بین دندان های کودکان استفاده میکنند.
